Jak sprawdzić plombę przy odbiorze? Wystarczą dwie minuty: porównanie numeru z dokumentem, oględziny korpusu i linki, próba pociągnięcia i obrotu, a na koniec kontrola drzwi. Plomba zabezpieczająca nie chroni ładunku przed siłą, tylko pokazuje, czy ktoś próbował dostać się do środka. Jej wartość zależy więc od osoby, która ją ogląda. Poniżej opisujemy siedem sygnałów manipulacji i postępowanie przy rozbieżności z dokumentem przewozowym.
Kontrolę plomby zaczyna się od dokumentów, nie od oględzin. Numer z CMR lub awizacji trzeba znać, zanim ktokolwiek podejdzie do drzwi.
W logistyce przyjęła się metoda czterech czynności, znana z programu C-TPAT jako VVTT: obejrzeć (view), zweryfikować numer (verify), pociągnąć (tug) i przekręcić (twist). Oględziny pokazują ślady narzędzi, weryfikacja ujawnia podmianę, a pociągnięcie i obrót sprawdzają, czy mechanizm nadal trzyma linkę w komorze.
Najwięcej rozbieżności wychodzi przy porównaniu numeru. Sprawca, który chce ukryć otwarcie naczepy, zwykle nie niszczy plomby, tylko zastępuje ją inną. Kontrola wyłącznie wzrokowa takiej podmiany nie wykryje.
Siedem sygnałów to: zły numer, uszkodzony korpus, luz linki, ślady kleju lub ciepła, obcy nadruk, zmienione miejsce założenia i ślady przy drzwiach.
Przed rozładunkiem warto przejść przez listę w tej samej kolejności przy każdej dostawie:
Sygnał siódmy bywa pomijany, choć dotyczy najbardziej przemyślanych kradzieży: plomba pozostaje nietknięta, a do ładunku prowadzi demontaż zawiasu. Poniższa tabela łączy objawy z decyzją magazyniera.
| Sygnał | Co może oznaczać | Działanie odbiorcy |
| Numer niezgodny z dokumentem | podmiana w trasie | wstrzymać rozładunek, zdjęcia, wezwać przewoźnika |
| Rysy, luz, ślady kleju | próba otwarcia komory | zdjęcia, zastrzeżenie w CMR |
| Obcy nadruk, inne miejsce | ponowne plombowanie | porównanie ze wzorem i zdjęciem z załadunku |
| Ślady przy drzwiach | obejście plomby | inwentaryzacja przed przyjęciem |
Przy rozbieżności nie zdejmuje się plomby od razu. Najpierw zdjęcia, potem zastrzeżenie w CMR podpisane przez kierowcę i powiadomienie nadawcy.
Kierowca nie powinien opuszczać rampy, dopóki strony nie potwierdzą stanu plomby. Zdjęcia obejmują numer, korpus z dwóch stron, miejsce założenia i całe drzwi. W liście przewozowym wpisuje się numer zastany i numer z dokumentu, a plombę po przecięciu przechowuje w opisanej torebce jako dowód. Przy ładunku pod dozorem celnym o otwarciu decyduje się w porozumieniu z agencją celną lub służbą celno-skarbową.
W przewozie międzynarodowym przewoźnik odpowiada za ładunek od przyjęcia do wydania (art. 17 Konwencji CMR), z wyjątkami w niej opisanymi.
Zastrzeżenia co do widocznych ubytków zgłasza się najpóźniej przy dostawie, a co do niewidocznych w ciągu 7 dni, nie licząc niedziel i świąt (art. 30 CMR). Przyjęcie towaru bez zastrzeżeń utrudnia późniejsze dochodzenie roszczeń. Ustalenie odpowiedzialności w konkretnej sprawie zależy od umowy i ubezpieczenia, dlatego przy wartościowym ładunku rekomendujemy kontakt z ubezpieczycielem cargo.
Podmianę utrudnia trwały, unikatowy numer, ewidencja zakupionych plomb oraz zdjęcie z załadunku przesłane odbiorcy razem z awizacją.
Nadawca ma największy wpływ na to, czy odbiorca wykryje manipulację. Numeracja z kodem kreskowym, dostępna m.in. w plombie strunowej SIBO, pozwala sprawdzić plombę czytnikiem, a znakowanie laserowe, jak w plombie strunowej SIBO-L, trwale zmienia powierzchnię tworzywa i jest odporne na ścieranie. W plombach bębenkowych SIBO-ROTO trzy ostatnie cyfry numeru są nadrukowane także na bębenku.
Najtańszym zabezpieczeniem pozostaje wydawanie plomb wyłącznie na podstawie rejestru. Plomby leżące luzem w kabinie łatwo wykorzystać do ponownego zaplombowania naczepy. Zasady rejestru opisujemy w artykule o tym, jak zorganizować ewidencję plomb, a modele z numeracją znajdują się w kategorii plomby plastikowe.
Jak sprawdzić, czy plomba była zerwana i założona ponownie?
Porównać numer z dokumentem, obejrzeć komorę pod kątem kleju i rys, pociągnąć i przekręcić plombę. Plomba jest jednorazowa, więc ponowne zamknięcie zostawia ślad.
Po czym poznać podmienioną plombę?
Po numerze spoza puli nadawcy, innym kolorze lub kroju nadruku albo innym miejscu założenia niż na zdjęciu z załadunku.
Czy nienaruszona plomba oznacza, że ładunek jest kompletny?
Nie zawsze. Plomba nie wykryje demontażu zawiasów ani przecięcia plandeki, dlatego oględziny obejmują całe drzwi i poszycie.