Kiedy plomba weterynaryjna jest wymagana?

Polskie prawo wymaga zastosowania plomby lub znaku weterynaryjnego w kilku jasno określonych scenariuszach. Każdy z nich ma podstawę w konkretnym akcie prawnym i jasno przypisaną odpowiedzialność.

Najczęściej spotykane są pierwsze trzy scenariusze. Tusze zwierząt rzeźnych (bydło, świnie, owce, kozy, drób) podlegają badaniu przedubojowemu i poubojowemu w rzeźni nadzorowanej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii. Tusza dopuszczona do spożycia otrzymuje stempel z pięciokątnym znakiem weterynaryjnym („PL”, numer zakładu, „IW”). Stempel wybija się na powierzchni mięsa lub umieszcza w formie zawieszki na hakach.

Tusze dziczyzny (jeleń, sarna, dzik, daniel, muflon, ptactwo łowne) muszą być zaplombowane bezpośrednio po polowaniu, przed transportem do punktu skupu. Plombowanie wykonuje przeszkolony myśliwy, używając znaczników dwuelementowych. Jeden element zaciska się na tylnej kończynie tuszy, drugi towarzyszy narogom (jadalne narządy wewnętrzne). Numery na obu elementach muszą być identyczne. System regulowany jest Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010 r. Nasze znaczniki KYR-IW oraz wersja KYR HUNTER spełniają wymogi tego rozporządzenia.

Transport żywych zwierząt rzeźnych wymaga plomby paskowej na drzwiach pojazdu, z numerem zgodnym z dokumentem przewozowym TRACES. Plomba musi pozostać nietknięta od załadunku do rampy ubojowej. Naruszenie skutkuje obowiązkową kwarantanną i ponowną kontrolą weterynaryjną.

Jak wygląda i co zawiera prawidłowy znak weterynaryjny w Polsce?

Forma graficzna znaku weterynaryjnego jest ściśle zestandaryzowana i nie podlega dowolności. Pięciokątny znak weterynaryjny dla mięsa zwierząt rzeźnych i dziczyzny zawiera trzy obowiązkowe elementy. W górnej części litery „PL” (oznaczenie państwa). W środku numer weterynaryjny zakładu (dla mięsa z rzeźni) lub numer lekarza weterynarii z krajowej listy lekarsko-weterynaryjnej (dla mięsa dzików). W dolnej części litery „IW” (Inspekcja Weterynaryjna).

Wymiary znaku są również znormalizowane. Dla mięsa zwierząt łownych kopytnych wysokość liter wynosi 0,8 cm, cyfr 1 cm. Dla dzikiego ptactwa i mniejszych zwierząt łownych wymiar liter i cyfr to 0,2 cm. Kolor czcionki nie jest regulowany wprost, ale w praktyce dominuje czerń na białym tle lub kolory branżowe. Trójkątny lub owalny kształt znaku stosowany jest dla mięsa pozyskanego w sposób alternatywny (ubój gospodarczy), a koło dla mięsa nieprzeznaczonego do swobodnego obrotu.

Znak może być umieszczany kilkoma metodami fizycznymi:

• Stempel atramentowy wybijany na powierzchni schłodzonej tuszy, barwnikiem dopuszczonym do kontaktu z żywnością.
• Nalepki samoprzylepne na opakowaniu konfekcjonowanym, z indywidualną numeracją.
• Zawieszki z trwałego polipropylenu, zaciskane na hakach lub kończynach tuszy.
• Plomby plastikowe lub kombinowane, jednorazowe, z drukowanym lub wybijanym znakiem.

Plomba weterynaryjna SIBO-IW, którą produkujemy w Lesznie, jest plombą paskową z polipropylenu w wersji jednorazowej. Zawiera pełen znak weterynaryjny („PL”, numer zakładu, „IW”) plus unikalny numer sekwencyjny do traceability. Dostępna w wersjach kolorystycznych oraz z kodem kreskowym (1D Code128 lub 2D DataMatrix) dla rzeźni z systemem cyfrowej ewidencji. Specyfikacja: plomba weterynaryjna SIBO-IW.

Kto zakłada plomby i znaki weterynaryjne? Procedura i odpowiedzialność

Prawo precyzyjnie określa krąg osób uprawnionych do nakładania plomb i znaków weterynaryjnych. Decyzja o oznakowaniu mięsa znakiem weterynaryjnym należy wyłącznie do urzędowego lekarza weterynarii lub osoby działającej z jego upoważnienia w ramach formalnego nadzoru weterynaryjnego. Samowolne plombowanie tuszy znakiem urzędowym jest przestępstwem ściganym z urzędu na podstawie art. 305 Kodeksu karnego (fałszowanie dokumentów urzędowych).

Trzy główne kategorie osób uprawnionych:

• Urzędowy lekarz weterynarii (powiatowy, wojewódzki) – badanie przedubojowe i poubojowe w rzeźniach, zatwierdzanie partii do obrotu, nadzór nad plombowaniem transportu.
• Pracownik pomocniczy – upoważniony przez urzędowego lekarza weterynarii do prowadzenia czynności rutynowych w rzeźniach, w tym przybijania stempli i zakładania zawieszek pod nadzorem.
• Przeszkolony myśliwy – po ukończeniu kursu znajomości higieny i patologii zwierząt łownych, uprawniony do plombowania tusz dziczyzny znacznikami KYR HUNTER bezpośrednio po polowaniu.

Procedura plombowania w rzeźni przebiega w stałej sekwencji. Po badaniu poubojowym lekarz weterynarii lub jego pomocnik wybija stempel na każdej tuszy, wystawia świadectwo zdatności do spożycia i zarządza umieszczenie zawieszki identyfikacyjnej na haku transportowym. Jeśli mięso opuszcza zakład w formie konfekcjonowanej, nakleja się etykiety z numerem partii, datą uboju i znakiem weterynaryjnym. Dla transportu między zakładami w obrębie UE używana jest dodatkowo plomba ewidencyjna na pojeździe i dokumenty TRACES.

W przypadku dziczyzny procedura jest skrócona. Myśliwy plombuje tuszę dwuelementowym znacznikiem (kończyna + narogi), wystawia kartę pochodzenia mięsa i transportuje tuszę do punktu skupu. Tam tusza jest badana przez urzędowego lekarza weterynarii, który po stwierdzeniu zdatności nakłada dodatkowy znak weterynaryjny zakładu. Bez plomby myśliwskiej tusza nie zostanie przyjęta do skupu.

Odpowiedzialność za prawidłowe znakowanie jest dzielona pomiędzy producenta a Inspekcję Weterynaryjną. Zakład odpowiada za posiadanie ważnych plomb, prowadzenie ewidencji ich zużycia oraz zabezpieczenie magazynu. Inspekcja Weterynaryjna prowadzi kontrole planowe (raz na 6-12 miesięcy) oraz interwencyjne, w trakcie których sprawdzana jest spójność ewidencji plomb z dokumentami przewozowymi. Pełen zestaw dopuszczonych do obrotu plomb znajduje się w kategorii plomby i znaki weterynaryjne.